Arbobesluit 7.4a: de keuringsplicht voor arbeidsmiddelen

Wie zoekt naar de wettelijke basis voor het keuren van elektrisch gereedschap, verlengsnoeren en machines, komt uit bij één artikel: 7.4a van het Arbobesluit. Het is kort, en juist daardoor wordt het vaak verkeerd samengevat. Het artikel noemt geen jaartermijn en geen NEN 3140, maar legt wel een duidelijke plicht bij de werkgever: keuren als dat nodig is, door een deskundige, en het bewijs op de werkplek bewaren.

Hieronder leest u wat de zes leden van het artikel zeggen, wat de kernzin 'zo dikwijls als noodzakelijk' in de praktijk betekent, wie de keuring mag doen en welke bewijsstukken u klaar moet hebben als de Nederlandse Arbeidsinspectie langskomt. Wij citeren de wettekst zoals die op 7 oktober 2026 in het officiële wettenbestand van de overheid stond.

Wat staat er in artikel 7.4a van het Arbobesluit?

Artikel 7.4a heet kortweg 'Keuringen' en bestaat uit zes leden. Lid 1 gaat over arbeidsmiddelen waarvan de veiligheid afhangt van de manier van installeren: die worden na de installatie en voor het eerste gebruik gekeurd op de juiste installatie en op goed en veilig functioneren. Lid 2 bepaalt dat dit ook geldt telkens als zo'n arbeidsmiddel op een nieuwe locatie of plek wordt opgesteld. Lid 3 is de kern voor de periodieke keuring.

Lid 4 voegt keuringen toe na uitzonderlijke gebeurtenissen, zoals natuurverschijnselen, veranderingen, ongevallen of een lange periode buiten gebruik. Lid 5 bepaalt wie keurt: 'Keuringen worden uitgevoerd door een deskundige natuurlijke persoon, rechtspersoon of instelling.' Lid 6 gaat over het bewijs: 'Schriftelijke bewijsstukken van de uitgevoerde keuringen zijn op de arbeidsplaats aanwezig en worden desgevraagd getoond aan de toezichthouder.'

Wat betekent 'zo dikwijls als noodzakelijk'?

Lid 3 luidt letterlijk: 'Een arbeidsmiddel dat onderhevig is aan invloeden die leiden tot verslechteringen welke aanleiding kunnen geven tot het ontstaan van gevaarlijke situaties wordt, zo dikwijls dit ter waarborging van de goede staat noodzakelijk is, gekeurd, waarbij het zo nodig wordt beproefd.' De termijn volgt dus niet uit een kalender, maar uit de staat van het arbeidsmiddel en de manier waarop het wordt gebruikt.

Daarmee legt de wet de keuze bij u als werkgever. U bepaalt aan de hand van het type arbeidsmiddel, hoe intensief het wordt gebruikt en hoeveel het slijt, hoe vaak het gekeurd moet worden. Dat is geen vrijbrief om het uit te stellen. Een boormachine die dagelijks in een stoffige werkplaats valt en weer wordt opgepakt, slijt sneller dan een monitor op een bureau, en de keuringsfrequentie hoort dat verschil te volgen.

Hoe vaak keuren bedrijven in de praktijk?

Omdat de wet geen vaste termijn noemt, werken bedrijven met een eigen schema op basis van de risico's. Elektrisch gereedschap en andere arbeidsmiddelen worden in de praktijk vaak jaarlijks gekeurd. Arbeidsmiddelen die weinig worden verplaatst en zelden beschadigen, kunnen een ruimere termijn verdragen; zwaar belast gereedschap in een werkplaats of productiehal juist een kortere.

Hoe sterk schema's uiteenlopen, laat netbeheerder TenneT zien. In een eigen document op basis van NEN 3140 keurt TenneT handgereedschap eens per jaar, en inspecteert het laagspanningsinstallaties jonger dan twintig jaar visueel eens per vier jaar. Dat is geen norm voor u, maar een voorbeeld van een organisatie die zijn termijnen zelf heeft onderbouwd. Meer over het kiezen van een termijn leest u in hoe vaak een NEN 3140-keuring.

Wie mag keuren: de deskundige uit lid 5

De wet vraagt een deskundige: een persoon, een bedrijf of een instelling. Een wettelijk beschermde titel als 'gecertificeerd keurmeester' bestaat niet, en volgens SCIOS kan een gewone NEN 3140-inspectie door iedereen worden uitgevoerd. Wat telt, is dat de keurder aantoonbaar deskundig is en dat zijn rapport achteraf standhoudt. Meer daarover leest u in keurmeester NEN 3140.

NEN 3140 komt in het Arbobesluit en de Arboregeling niet voor. Toch is een periodieke keuring volgens NEN 3140 volgens SCIOS een beproefde en algemeen geaccepteerde manier om aannemelijk te maken dat een werkgever zijn zorgplicht voor elektrische arbeidsmiddelen nakomt. Wie volgens die norm laat keuren, heeft een rapport in een vorm die een toezichthouder herkent. Bij een SCIOS Scope 9-inspectie, voor elektrische arbeidsmiddelen, staat het inspectiebedrijf bovendien onder toezicht van een certificatie-instelling.

Welke bewijsstukken moeten op de werkplek liggen?

Lid 6 is concreet: de schriftelijke bewijsstukken van de keuringen zijn op de arbeidsplaats aanwezig en u toont ze op verzoek aan de toezichthouder. In de praktijk is dat het keuringsrapport met een lijst van de gekeurde arbeidsmiddelen, de uitkomst per apparaat en de datum van de keuring. Een keuringssticker op het apparaat helpt uw medewerkers, maar vervangt het rapport niet.

Toezicht op de Arbowet en het Arbobesluit ligt bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Volgens SCIOS komt het aantonen van de zorgplicht meestal aan de orde na een ongeval, als de arbeidsinspectie onderzoek doet. Dat is precies het moment waarop u de papieren niet meer achteraf kunt maken. Wat er bij zo'n bezoek gebeurt, leest u bij controle door de Arbeidsinspectie.

Arbeidsmiddelen of vaste installatie: een belangrijk verschil

Artikel 7.4a gaat over arbeidsmiddelen. Voor de vaste elektrische installatie geldt artikel 3.4 van het Arbobesluit: installaties zijn zo ontworpen, aangelegd en onderhouden dat veilig gebruik zo goed mogelijk is gewaarborgd, met duidelijke en steeds bijgewerkte schema's. Een vaste keuringstermijn staat daar niet in. De periodieke inspectie van de installatie volgens NEN 3140 is dus de manier om die onderhoudsplicht aan te tonen, geen wettelijke keuring met een vaste datum.

Bij artikel 7.4a staat in het wettenbestand een wijziging aangekondigd per 20 januari 2027. Wat die wijziging inhoudt, hebben wij nog niet beoordeeld; raadpleeg bij twijfel de geldende tekst. Wilt u uw arbeidsmiddelen laten keuren, dan rekenen wij een starttarief vanaf € 95 per bezoek plus € 8,50 per apparaat, excl. btw. Meer daarover leest u op keuring arbeidsmiddelen.

Veelgestelde vragen